Opiniestuk La Libre Entreprise

12/09/2016

Het debat over de lage rentes van spaarboekjes en de rendabiliteit van de banken, was de voorbije weken niet uit de pers weg te denken. Maar waarom is het voor de banken belangrijk om deze koers aan te houden? Eén en ander wordt verduidelijkt in het opiniestuk dat Febelfin schreef voor La Libre Entreprise, een weekendbijlage van de Franstalige krant “La Libre Belgique” gericht op ondernemingen.

U kan het opiniestuk hieronder nalezen.

Nieuwe uitdaging voor de banken: een ongekend monetair beleid

Dagelijks is in de pers sprake van de huidige lage rentetarieven en de gevolgen daarvan voor ondernemingen, spaarders, kredietnemers en overheid.

De vraag kan gesteld worden of de banken zich met een dergelijk lage vergoeding op spaargeld voldoende inspannen voor hun klanten. Daarom lijkt het opportuun om een overzicht te bieden van alle fundamentele aspecten van het debat dat momenteel gevoerd wordt.

De situatie waarin de banken zich nu bevinden, wordt gekenmerkt door tal van uitdagingen in een omgeving die ingrijpend verandert. Desondanks wil de banksector volop ten dienste staan van de economie en de samenleving, op een evenwichtige en duurzame manier. Het komt erop aan oog te hebben voor de ingewikkelde realiteit in haar geheel, en niet slechts te focussen op bepaalde deelaspecten, hoe belangrijk die ook mogen zijn. 

Talrijke uitdagingen

Typisch voor de huidige economische toestand zijn de zwakke economische groei en het laag inflatiecijfer in de eurozone. Een van de traditionele instrumenten om dat probleem te verhelpen, is het monetair beleid en in de eerste plaats de rentetarieven die als referentie gelden.

De Europese Centrale Bank probeert via haar beleid van erg lage of zelfs negatieve rente in combinatie met het opkopen van activa de investeringen, de kredietverlening en de consumptie aan te zwengelen. De banken vormen de schakel tussen dat beleid en de reële economie en dat verklaart waarom de rente op spaargeld en de kredietintrest op een historisch laag peil staan. De beslissingen van de ECB hebben inderdaad een rechtstreekse invloed op die rentetarieven.

In principe zijn die maatregelen uitzonderlijk en tijdelijk van aard, maar ze zijn nu al maandenlang van toepassing en het ziet er niet naar uit dat daar spoedig verandering in zal komen. Het blijft wachten op een aantal positieve gevolgen en dus wordt de vraag gesteld of het wenselijk is dat dit beleid op middellange en lange termijn wordt voortgezet. Het antwoord op die vraag moet van de overheid en van de economen komen.

Voor de spaarder is het lage rendement op spaargeld geen goed nieuws, maar voor de kredietnemers, zowel particulieren als ondernemingen of overheidsdiensten, zijn de historisch lage rentetarieven wel positief. Het is trouwens dankzij die bijzonder lage intrest dat de Belgische staat de overheidsschuld tegen erg voordelige tarieven kan aflossen; de intrest op lineaire obligaties is zelfs negatief tot een looptijd van 8 jaar.

Momenteel zitten de banken gewrongen tussen enerzijds de noodzakelijke financiering van de overheidsschuld en de verplichting om hun teveel aan liquide middelen tegen 0,40% bij de ECB te deponeren, en anderzijds de verplichting om een rendement, hoe klein ook, op spaargeld te bieden. Daarbij komen dan nog de banktaksen en -heffingen. Banken moeten rekening houden met een onvermijdelijke minimumbelasting van 0,32% op het spaarvolume, nog afgezien van de werkingskosten, de kapitaalkosten en de risicopremie.

Tegen die achtergrond rijzen er vragen omtrent de verantwoording van het wettelijk bepaalde minimumrendement van 0,11% op het door de depositohouder direct opvraagbare spaarvolume. Deze toestand bestaat nergens anders in Europa en weegt op de Belgische banksector en zijn vermogen om de economie op lange termijn te blijven financieren. 

Geen duurzaamheid zonder aanvaardbare rendabiliteit

Een gezonde en solide banksector moet volop ten dienste kunnen staan van de financiering van de economie op een evenwichtige, duurzame en stabiele manier.

Door de lage rentetarieven staat de rendabiliteit van de banken momenteel onder druk. Net zoals elke andere onderneming moet een bank rendabel zijn met het oog op de investeringen in de digitale bank van de toekomst en de verhoging van het kapitaal als sleutelelementen in de financiering van de economie, de soliditeit van de banken en de financiële stabiliteit op korte en lange termijn.

Voor het op peil houden en versterken van het kapitaal van een bank, kan de winst (gedeeltelijk) worden aangesproken of kan een beroep worden gedaan op de kapitaalinbreng van investeerders. In de praktijk gaat het meestal om een combinatie van beide oplossingen. Vast staat wel dat een bank een bepaalde rendabiliteit moet kunnen garanderen. Zij die durfkapitaal inbrengen, houden het rendement van hun investering in het oog alsook het rendement dat in andere sectoren met een gelijkaardig risico kan worden verwacht. Indien dit rendement te laag is, zullen investeerders minder happig zijn om dit kapitaal te voorzien.

Banken zetten ook in op de aanpassing van hun ‘business modellen’ in het licht van de voortschrijdende digitalisering, europeanisering en internationalisering. De toezichthouders volgen trouwens nauwlettend de hervorming en de rendabiliteit van de bankmodellen op. Toezichthouders hebben reeds aangegeven dat het behoud van het rendement van banken als prioritair beschouwd wordt.

Gaat dat alles ten koste van de klant? Wij willen er toch op wijzen dat de huidige voorwaarden voor de financiering van de economie uiterst gunstig zijn en dat de sector blijft investeren in een digitale bankinfrastructuur van hoog niveau. De scherpe concurrentie in de banksector maakt dat de klant op zoek kan gaan naar interessante voorwaarden. Uit de onafhankelijke studies omtrent de prijs van de bankdiensten in België blijkt dat de tarieven voor degelijke en betrouwbare diensten erg goedkoop zijn.

Zowel nu maar ook en vooral voor de toekomst is het zaak de gezonde rendabiliteit van de banken te behouden. De jongste Europese stresstests hebben aangetoond dat de Belgische banken gezond zijn en dat de inspanningen van de banksector in de goede richting gaan.

Samen bouwen aan de toekomst

Ondanks de huidige moeilijke omstandigheden blijven de banken hun taak op het gebied van de financiering van de economie vervullen, blijven ze investeren in de toekomst en moderne en efficiënte diensten aanbieden.

De talrijke inspanningen van de jongste jaren hebben het bijvoorbeeld mogelijk gemaakt dat meer dan 3 miljoen Belgen nu bij manier van spreken altijd en overal kunnen bankieren. Dit zou niet mogelijk geweest zijn zonder de gedane investeringen en ontwikkelingen van de Belgische banken.

Uiteindelijk heeft de samenleving baat bij een gevarieerd aanbod van moderne bankdiensten die tegen een aantrekkelijke prijs tegemoetkomen aan de behoeften van de klant. Uit de cijfers blijkt dat dit momenteel het geval is voor de Belgische consumenten.

De sector ziet echter dat de banken die in België werkzaam zijn, momenteel worden benadeeld in vergelijking met de andere Europese spelers, vooral als gevolg van de typisch Belgische maatregelen en taksen. Men mag niet blind zijn voor de gevaren die een dergelijke situatie inhoudt voor het vermogen van de banken om de economie te financieren en te blijven investeren in de toekomst.

De oproep vanwege de Belgische banksector om een open gesprek aan te gaan gaat dus veel verder dan het probleem van de minimumvergoeding op spaarrekeningen, ook al is de bezorgdheid die bij de spaarders leeft volstrekt begrijpelijk en logisch. De sector wenst samen met de overheid, via dialoog en actie, te bekijken hoe beiden kunnen bouwen aan een evenwichtige en duurzame toekomst.

Michel Vermaerke

Gedelegeerd bestuurder van Febelfin

Hier vindt u het artikel terug.

 

Meer over: