Cijfers ICB-sector 4de trimester 2017

18/04/2018

"De Belgische fondsenmarkt sloot 2017 af op een historisch record", Marnix Arickx - Voorzitter BEAMA

Vierde kwartaal:

De Belgische fondsensector kende tijdens het vierde kwartaal van 2017 een stijging van 2,3% onder impuls van netto inschrijvingen. Eind december 2017 bedroeg het netto actief van de in België publiek verdeelde fondsen 194,4 miljard EUR.

Het netto actief van de fondsen die hoofdzakelijk beleggen in vastrentende effecten noteerde een toename van 1,8% gedurende het vierde trimester van 2017. Het netto actief van de fondsen die hoofdzakelijk beleggen in niet-vastrentende effecten, zoals “balanced funds” en aandelenfondsen, steeg tijdens deze periode met 2,4%.

Binnen de categorie van de gemengde fondsen kenden de pensioenspaarfondsen een toename van 0,3 miljard EUR gedurende de periode oktober – december 2017. Zij versterkten hun “all time high” en sloten af op 19,6 miljard EUR onder impuls van netto inschrijvingen aangevuld door koerswinsten opgetekend door de onderliggende activa.

De aandelenfondsen kenden de grootste stijging, zowel in absolute - als in relatieve cijfers, van hun netto actief tijdens het laatste trimester van 2017 en dit ten gevolge van netto inschrijvingen.

Volledig jaar:

Eind 2016 bedroeg het netto actief van de in België publiek verdeelde fondsen 177,2 miljard EUR.

De Belgische fondsensector kende gedurende 2017 een sterk eerste kwartaal. Tijdens het tweede trimester dook een tijdelijke terugval op, doch deze daling werd volledig weggewerkt tijdens het derde kwartaal. In het laatste kwartaal werd een bijkomende aangroei genoteerd. Eind 2017 lag daardoor het netto actief van de in België publiek verdeelde fondsen 9,7 % hoger dan een jaar voordien, en dit voornamelijk onder impuls van netto inschrijvingen.

Gedurende 2017 werd de vorige ‘all time high’ van 179,1 miljard EUR aan netto actief verbroken. Dit bedrag dateerde van eind 2006.

Belgische fondsenmarkt1

De Belgische fondsenmarkt wordt gedefinieerd als ‘het in België openbaar verdeeld netto actief van fondsen naar Belgisch en buitenlands recht’. Hierbij rapporteert BEAMA over alle aandelenklassen van de openbare fondsen die in België gecommercialiseerd mogen worden.

Onderzoek van BEAMA toont aan dat de netto activa van de in België publiek gecommercialiseerde fondsen gedurende het vierde kwartaal van 2017 met 4,4 miljard EUR, ofwel 2,3%, stegen. Hierdoor vertegenwoordigden de in België publiek gecommercialiseerde fondsen eind december 2017 194,4 miljard EUR, hetgeen een nieuw historisch record bedrag vormt voor de Belgische fondsensector.

De stijging van de Belgische fondsenmarkt gedurende de periode oktober – december 2017 wordt verklaard door het aanhoudende beleggersvertrouwen, hetgeen zich vertaalt in positieve netto inschrijvingen.

De pensioenspaarfondsen trokken de groeilijn van de voorgaande kwartalen ook tijdens het laatste trimester van 2017 door. Zo sloten de pensioenspaarfondsen eind december 2017 af op een vermogen van 19,6 miljard EUR. Hiermee verstevigen zij hun record.

Over het volledige jaar 2017 steeg het netto actief van de in België publiek verdeelde fondsen met 9,7%, ofwel 17,2 miljard EUR.

In alle kwartalen van 2017 wisten de fondsen netto inschrijvingen op te tekenen, doch deze positieve bewegingen werden in het tweede en het vierde kwartaal tegengewerkt door koersverliezen opgetekend door de onderliggende activa.

Op jaarbasis kan er gesteld worden dat de toename van 9,7 % voornamelijk toe te schrijven is aan netto inschrijvingen wat aangeeft dat, net zoals de twee voorgaande jaren, de beleggers opnieuw fondsen opzoeken om spaargelden in te beleggen.

Over het volledige jaar 2017 vormden de aandelenfondsen en de gemengde fondsen de sterkste groeiers (toenames van respectievelijk 11,5% en 17,9%).

De stijging van de gemengde fondsen gaat tevens gepaard met het toenemende gebruik van dakfondsen. De opmars van dakfondsen wordt beïnvloed door o.a. de regelgeving en de zoektocht naar (kosten)efficiëntie.

Evolutie van de Belgische fondsenmarkt gedurende het laatste decennium

Percentage aan retail aandelenklassen2 op de Belgische fondsenmarkt

Fondsen die overwegend beleggen in vastrentende effecten

Binnen de groep van de fondsen die overwegend beleggen in vastrentende effecten, stegen de activa van de in België gecommercialiseerde obligatiefondsen met 0,8 miljard EUR, ofwel 2,5%, gedurende het laatste kwartaal van 2017 waardoor ze eind december 2017 uitkomen op een bedrag van 34,3 miljard EUR. Deze beweging vloeit voort uit netto inschrijvingen.

De netto activa van de monetaire of geldmarktfondsen tekenden een daling op van 0,2 miljard EUR, ofwel -4,0%, gedurende de periode oktober – december 2017. Deze beweging is het gevolg van koersverliezen van de onderliggende activa. Zo vertegenwoordigen de monetaire fondsen op het einde van het vierde trimester van 2017 een gecommercialiseerd vermogen van 4,3 miljard EUR.

Als geheel stegen de netto activa van de fondsen die overwegend beleggen in vastrentende activa gedurende het laatste kwartaal van 2017 met 1,8 %, waardoor hun gecommercialiseerd netto actief eind december 2017 uitkwam op 38,7 miljard EUR.

Over het volledige jaar 2017 daalden de netto activa van de fondsen die overwegend beleggen in vastrentende activa licht met 0,7 %, oftewel 0,3 miljard EUR.

Fondsen die overwegend beleggen in niet-vastrentende effecten

Binnen de groep van de fondsen die overwegend beleggen in niet-vastrentende effecten (zoals bv. aandelenfondsen) werden, met uitzondering van de fondsen met kapitaalbescherming en de CPPI-fondsen, enkel stijgende tendensen opgetekend gedurende het vierde kwartaal van 2017 en dit ten gevolge van netto inschrijvingen.

De activa in België van de aandelenfondsen namen toe met 3,8 miljard EUR, of met 7,0 %, in de periode oktober – december 2017. Deze stijging is toe te schrijven aan netto inschrijvingen. Eind december 2017 bedroeg het vermogen van de aandelenfondsen 58,1 miljard EUR.

Gedetailleerde evolutie van het gecommercialiseerde vermogen gedurende het laatste decennium

De categorie van de gemengde fondsen (inclusief de pensioenspaarfondsen) tekende een lichte toename van 0,5 miljard EUR, of 0,6%, op tijdens het laatste kwartaal van 2017. Dit onder impuls van netto inschrijvingen. Daarmee komt het gecommercialiseerde vermogen van de gemengde fondsen per eind 2017 uit op 90,4 miljard EUR.

Deze fondsen kenden de voorbije jaren een toenemend succes en sinds 2015 vormen ze de grootste activa klasse. Door hun actieve asset allocatie zijn gemengde fondsen zeer geschikt voor het voeren van een risicospreiding-beleid in het kader van MiFID II: zij lenen zich uitstekend tot de afstemming van het product op het risicoprofiel van de cliënten.

Binnen de categorie van de gemengde fondsen kenden de pensioenspaarfondsen een aangroei gedurende het vierde kwartaal van 2017. De pensioenspaarfondsen vertegenwoordigden per einde december 2017 een bedrag aan netto activa ten belope van 19,6 miljard EUR, een versteviging van hun “all time high” vermogen.

Tijdens het laatste kwartaal van 2017 tekenden de pensioenspaarfondsen netto inschrijvingen op ten belope van 117,5 miljoen EUR.

De fondsen met kapitaalbescherming kenden tijdens het vierde trimester van 2017 een daling en vertegenwoordigden eind december 2017 een vermogen van 7,0 miljard EUR. Deze beweging is volledig toe te schrijven aan een combinatie van koersverliezen en netto terugbetalingen.

Globaal stegen de netto activa van de fondsen die overwegend beleggen in niet-vastrentende effecten gedurende het vierde kwartaal van 2017 met 2,4%, en waren ze eind december 2017 goed voor een gecommercialiseerd vermogen van 155,8 miljard EUR.

Over het volledige jaar 2017 stegen de netto activa van de fondsen die overwegend beleggen in niet-vastrentende activa met 12,6 %, oftewel 17,5 miljard EUR.

Fondsen naar Belgisch recht

Openbaar verdeelde fondsen naar Belgisch recht

De openbare fondsen naar Belgisch recht waren eind december 2017 goed voor een totaal beheerd netto actief van 155,3 miljard EUR. Op datzelfde ogenblik vertegenwoordigden de pensioenspaarfondsen hierin 19,6 miljard EUR, ofwel 1/8ste van de openbare fondsen naar Belgisch recht.

De berekening van de gemiddelde return van de pensioenspaarfondsen op jaarbasis per 31 december 2017 levert volgend resultaat op:

  • Op 1 jaar: +6,6%
  • Op 3 jaar: +6,0%
  • Op 10 jaar: +3,5%
  • Op 25 jaar: +7,0%

BEAMA heeft een boordtabel omtrent pensioenspaarfondsen ontwikkeld die als bijlage aan dit persbericht is toegevoegd. Dankzij deze boordtabel worden op kwartaalbasis de kerncijfers rond derde pijler pensioenspaarfondsen en hun evolutie op een beknopte manier visueel weergegeven.

Niet-openbaar verdeelde institutionele fondsen naar Belgisch recht

Sinds de uitvoerings-KB’s gepubliceerd werden in het Belgisch Staatsblad van 18 december 20073, kunnen investeringsvehikels ontwikkeld worden op maat van institutionele beleggers en dit onder de vorm van “Institutionele ICB met een veranderlijk aantal rechten van deelneming”. Deze institutionele fondsen zijn niet-openbare fondsen die dienen aangemeld te zijn bij de FOD Financiën.

Deze institutionele fondsen dienen niet verward te worden met de openbare fondsen met niet-retail aandelenklassen, die zijn aangemeld bij de FSMA.

Eind december 2017 vertegenwoordigden de 171 institutionele compartimenten naar Belgisch recht 20,5 miljard EUR aan netto actief. Deze fondsen spreken vele institutionele beleggers aan, mede doordat zij diepgang geven aan de institutionele markten op het vlak van financiële activa en pensioenvorming.

Meer informatie

Meer informatie kan worden verkregen via de vertegenwoordiging voor BEAMA:

of via de algemene perscontacten van Febelfin:

Deze en andere statistieken betreffende de ICB-sector, zijn beschikbaar op de website van de BEAMA (www.beama.be) onder de rubriek "Statistieken".


1 Conform de lijst van openbare instellingen voor collectieve belegging op de FSMA website.

2 BEAMA definieert retail aandelenklassen als zijnde aandelenklassen die mogen aangeboden worden aan particulieren, waarbij de minimale (initiële) inleg niet meer bedraagt dan 100.000 EUR en waarbij er geen bijkomende voorwaarden worden opgelegd door de beheerder van het fonds.

Tijdens de eerste jaarhelft van 2016 werden zodoende technische verfijningen in de statistieken van BEAMA doorgevoerd.

3 Daarnaast bestaan nog andere niet openbare fondsen die privaat geplaatst worden.

Meer over: