6 min leestijd

Febelfin CEO Karel Baert gaf dit voorwoord op het stakeholder event over geldezels dat doorging in mei 2022.

karel_baert

Goeienamiddag allemaal en welkom op dit event dat volledig in het teken staat van Geldezels.

Het doet me plezier dat jullie hier allemaal aanwezig zijn, want geldezels of money mules is een fenomeen dat te vaak onderbelicht wordt wanneer het gaat over bekende fraudevormen zoals bijvoorbeeld phishing, hoewel het er een wezenlijk onderdeel van is. Want het gestolen geld moet érgens terechtkomen en meestal is dat in eerste fase niet op de bankrekening van de fraudeur zelf. Het gestolen geld komt via een omweg bij de crimineel terecht om opsporing te bemoeilijken en die omweg, dat is de rekening van de geldezel.

Wat geldezels zo bijzonder maakt, in tegenstelling tot phishers of andere cybercriminelen, is dat het een dubbel fenomeen is. Ik bedoel daarmee dat een geldezel soms zowel dader als slachtoffer kan zijn, in tegenstelling tot phishers bijvoorbeeld die zelf de slachtoffers uitkiezen en rechtstreeks contact met hen opnemen. Bij hen is er geen enkele twijfel: dat zijn de daders. En om te kunnen toeslaan zonder zelf in het vizier te komen, hebben zij geldezels nodig. En die geldezels zijn zich vaak niet bewust van waar ze aan meewerken. Maar wie zijn dat dan precies?

Geldezels zijn vaak jongeren die snel en op een eenvoudige manier een centje willen bijverdienen en die er dikwijls het kwaad niet onmiddellijk van inzien om – tegen een vergoeding – hun pincode en bankaart uit te lenen. Er zijn natuurlijk ook geldezels die zich wel bewust zijn van het feit dat ze strafbare feiten plegen.  Geldezels worden benaderd via sociale media, bijvoorbeeld via een anoniem instagram-account dat hen mooie vergoedingen belooft. Ook in het echte leven gebeurt het: ze worden aangesproken aan de schoolpoort of op café door onbekenden of door kennissen of vrienden, die het soms voorstellen als een onschuldige vriendendienst. En onschuldig, dat is het allesbehalve.

Want je rekening ter beschikking stellen om een fraude mee te plegen, ook al heb je er voor de rest niks mee te maken, is  strafbaar, want je bent medeplichtig  aan het witwassen van geld. Je hebt in de hoedanigheid van geldezel fraude mee mogelijk gemaakt, ook al was je je daar misschien zelf niet bewust van. En de pakkans is groot, want banken en andere instanties werken nauw samen om het netwerk bloot te leggen. En als geldezels kom je meteen in het vizier.

En dat is nu net de reden waarom sensibilisering zo noodzakelijk is. Uit recente cijfers van een Febelfin studie in samenwerking met het onderzoeksbureau Indiville blijkt dat 16% van de jongeren zijn bankkaart of bankrekening met pincode ter beschikking zou stellen aan iemand die ze niet kennen. Dat is een stijging van 7% ten opzichte van vorig jaar. 35% van de bevolking weet wat een geldezel is, maar onder jongeren weet amper 22% dit. Jongeren zijn bovendien onvoldoende bewust van de gevaren die geldezels lopen.

Geldezels is al lang geen fenomeen meer dat zich louter afspeelt in een grootstad. 10% van de ondervraagde jongeren is zelf ooit benaderd geweest om geldezel te worden. In 2021 was dit nog 6%.

Daarom moet het brede publiek, en niet alleen jongeren, want ook minder jonge mensen laten zich als geldezel gebruiken om iets bij te verdienen, weten dat dit bestaat, hoe dergelijke oplichting in zijn werk gaat en welke impact het op hun toekomst kan hebben, zodat ze het kunnen herkennen en er ver vandaan kunnen blijven. Want geldezel zijn, hypothekeert in grote mate de rest van je leven, bv. geen bankrekening meer kunnen openen, een strafblad, schadevergoeding aan slachtoffers…

Er moet dus nog hard gewerkt worden aan de bekendheid van het fenomeen zodat we het zoveel mogelijk kunnen terugdringen, in eerste instantie in het belang van de slachtoffers van de oplichting, maar ook in het belang van de geldezels zelf.

Daarom is dit event zo belangrijk: we moeten er samen voor zorgen dat meer mensen weten wat geldezels zijn en wat de gevolgen zijn. We moeten blijven inzetten op sensibilisering en samenwerking zodat er efficiënter door betrokken stakeholders kan ingegrepen worden. Initiatieven en een gezamenlijke aanpak zoals daarnet opgesomd door Gouverneur Berx zijn daarom meer dan welkom en kunnen we alleen maar toejuichen. Expert Rudy Vereecken van Worldline geeft straks enkele good practices van hoe samenwerking tussen verschillende instanties directe resultaten kan opleveren. Stijn De Ridder, Commissaris van de Politiezone Antwerpen, vertelt ons hoe criminelen geldezels op verschillende manieren inzetten  en hoe het profiel van de geldezel en de manier waarop geld wordt witgewassen evolueert.

Febelfin heeft met enkele partners hier aanwezig educatief materiaal voor jongeren gemaakt, maar daar krijgt u op het einde van het plenaire gedeelte meer uitleg over.

Ik wil alvast onze partners oprecht bedanken voor hun medewerking aan de totstandkoming van dit event: de gouverneur van de provincie Antwerpen Cathy Berx, Stijn De Ridder, commissaris en diensthoofd bij politiezone Antwerpen en Rudi Van der Eecken, security expert bij Worldline.

Dank u wel voor de samenwerking en voor alle initiatieven die nog zullen volgen.

Meer weten over dit stakeholder event?

go to top